11 Mei Zigeunerdorp.
Door: Maarten
13 Mei 2008 | Slowaakse Republiek, Brezno
Om elf uur komt Ivan mij vragen om mee te gaan: “Wir gehen Zigeunerorkest nach Party bringen. Gehst Du mit?” Dat is een overbodige vraag. Vijf minuten later sta ik klaar. In de bus, waarvan de turbo ooit kapot ging en die er maar uitgehaald is, want reparatie is te duur, kreunen we met gierende versnellingsbak laag in toeren door het mooie land om her en der vijf zigeuners op te halen. De eerste stop is in Cierny Balog. Werkelijk ze wonen in verveloze huizen en het krioelt er van de kinderen. Overal leunen houten keetjes tegen elkaar, waar de kinderen in en uit lopen. In het stromende beekje staat een jonge vrouw de was te doen. Ivan weet waar hij moet zijn. Zodra het busje in afwachting van de artiesten en hun instrumenten opengaat, stroomt het vol met kleine kinderen. Om hun te plezieren rijdt Ivan tien meter vooruit en weer achteruit. De snoetjes stralen. Dat is heel anders bij de oudere kinderen en volwassenen. Zij hebben bedrukte, serieuze gezichten met melancholische en ook achterdochtige ogen. Ik vraag aan Ivan of ik foto’s mag maken. Hij vertaalt de vraag en het antwoord is: Ja. Alle meiden van veertien en ouder lopen dan snel weg. Kleine kinderen verdringen zich voor de lens. Leve de digitale camera, waarop ze direct het resultaat zien. Ook vaders vragen om met de kinderen gefotografeerd te worden. Dan breekt er plotseling paniek uit. Een grote big is ergens ontsnapt en de kinderen stuiven uit elkaar. Het beest zigzagt er tussendoor en schiet door het water van het beekje. Twee jonge kerels springen er achteraan en hebben hem in no time te pakken. De karbonade in spé wordt onder gejoel weggedragen. Als drie muzikanten hun contrabas en violen incluis zichzelf hebben ingeladen vertrekken we naar de volgende stop. Bij een bushalte staat de derde violist al op ons te wachten. De laatste stop is een haveloze, kleurloze zijstraat van een voorrangsweg twee kilometer van de stad. Hier wonen weer weggestopt voor de buitenwereld enkele schamelgeklede families onder armoedige omstandigheden. Ik mis het trotse opgeheven hoofd, de sprekende ogen en weerbaarheid in hun houding. Ik zie slechts ongeïnteresseerde, argwanende, uitgebluste mensen. Een oude man met een even oude trekharmonica wordt door één van de violisten uit een deur geplukt en in de bus geduwd. Hij heeft al een alcoholische versnapering achter de kiezen. In een dorpje worden ze afgezet bij een feestwei.
Wat me ergert aan mezelf is, dat in mijn hoofd de vooroordelen blijven hangen, dat mijn oog blijft haken achter de armoede en dat mijn mentaal beeld de norm is. Wat nou Maarten? Als je zigeuner bent en voor jou speelt luxe geen rol, je bent tevreden met weinig, je bent niet alcoholverslaafd, je werkt slechts als je geld nodig hebt. Ben je dan minder? Ben je vies, alleen omdat wij door Dash en Persil zijn geïndoctrineerd? Ben je minder, omdat je kunt genieten van je talent. Ben je pas beter als WIJ jou talent waarderen. In het verleden en heden zijn het zelfbewustzijn van en respect voor de zigeuner zo akelig aangetast en verminkt. Was het niet erg voor de handliggend om, als zigeuners in het dorp waren, iets bij de buurman te stelen. Zij kregen toch de schuld. Een vicieuze cirkel waar wij ze in vastgezet hebben.
Terwijl Ivan de bus met een spuitbus vrijwaart van vlooien en luizen!?! Zie ik in een hoekje van de camping nog net zichtbaar achter het groen een dertig jaar oude Praga staan. Deze luchtgekoelde, zeswiel aangedreven, lelijke, maar oersterke oldtimer heeft geen dubbellucht meer achter. De banden worden op gereden, nieuwe zijn te duur. Mirka is opgelucht, als ik zelf waspoeder meebreng. De Audi Quatro van tien jaar oud start alleen maar bergaf rollend. Hier kamperen is liefdewerk. Voor het halen en brengen van het orkest over een afstand van zestig kilometer krijgt hij tien euro. Langzaam begint de zwakke financiële situatie waar mijn gastheer in verkeert bij mij door te dringen. Bah, het verschil tussen ons is akelig groot. Dat geeft te denken.
Om twee uur ’s middags moet kleine Mirka ter ere van moederdag optreden met een dansgroepje in het Cultuurhuis van het nabij gelegen dorp. Daar dansen kinderen, declameren kleintjes versjes, spelen toneelstukjes en daar laten grote meiden de vloer dreunen onder hun stampende, dansende voeten. De meisjes uit de verschillende dorpen in de omgeving hebben prachtige door oma geborduurde vestjes en rokjes aan. Allemaal in een specifiek regionaal motief, dat afhankelijk is van waar de grootmoeders wonen. Kinderen, die zonder traditionele schoentjes dansen, hebben er gewoonweg geen!?! Na afloop stopt Ivan de bus voor een ijszaakje. Het is er zo druk, dat de mensen tot buiten op de stoep in de rij staan. Dat is een goed teken. Ik trakteer en op een bankje wordt gelikt tot alles schoon op is.
Op de camping zijn twee auto’s aangekomen met de vrienden Peter; Mike en Betti met hun gehandicapte zoon Martin; Slavamir met zijn roodharige schoonheid Jaroslava en Zdeno. Zij komen hier een goulashparty houden. Samen eten, vertellen en wat drinken. Ze zijn achteraan in de dertig en spreken een beetje Engels. De tractor en de wagen worden vanbinnen en vanbuiten bewonderd. Geitenkaas, barbecueworst, goulashsoep, wijn en salade staan op de tafel en ik mag aanschuiven. Het wordt reuzengezellig. Morgen moeten ze werken, dus om tien uur vertrekken ze.
Om elf uur gaan Ivan en ik de zigeuners ophalen. We zijn pas om één uur terug.
Wat me ergert aan mezelf is, dat in mijn hoofd de vooroordelen blijven hangen, dat mijn oog blijft haken achter de armoede en dat mijn mentaal beeld de norm is. Wat nou Maarten? Als je zigeuner bent en voor jou speelt luxe geen rol, je bent tevreden met weinig, je bent niet alcoholverslaafd, je werkt slechts als je geld nodig hebt. Ben je dan minder? Ben je vies, alleen omdat wij door Dash en Persil zijn geïndoctrineerd? Ben je minder, omdat je kunt genieten van je talent. Ben je pas beter als WIJ jou talent waarderen. In het verleden en heden zijn het zelfbewustzijn van en respect voor de zigeuner zo akelig aangetast en verminkt. Was het niet erg voor de handliggend om, als zigeuners in het dorp waren, iets bij de buurman te stelen. Zij kregen toch de schuld. Een vicieuze cirkel waar wij ze in vastgezet hebben.
Terwijl Ivan de bus met een spuitbus vrijwaart van vlooien en luizen!?! Zie ik in een hoekje van de camping nog net zichtbaar achter het groen een dertig jaar oude Praga staan. Deze luchtgekoelde, zeswiel aangedreven, lelijke, maar oersterke oldtimer heeft geen dubbellucht meer achter. De banden worden op gereden, nieuwe zijn te duur. Mirka is opgelucht, als ik zelf waspoeder meebreng. De Audi Quatro van tien jaar oud start alleen maar bergaf rollend. Hier kamperen is liefdewerk. Voor het halen en brengen van het orkest over een afstand van zestig kilometer krijgt hij tien euro. Langzaam begint de zwakke financiële situatie waar mijn gastheer in verkeert bij mij door te dringen. Bah, het verschil tussen ons is akelig groot. Dat geeft te denken.
Om twee uur ’s middags moet kleine Mirka ter ere van moederdag optreden met een dansgroepje in het Cultuurhuis van het nabij gelegen dorp. Daar dansen kinderen, declameren kleintjes versjes, spelen toneelstukjes en daar laten grote meiden de vloer dreunen onder hun stampende, dansende voeten. De meisjes uit de verschillende dorpen in de omgeving hebben prachtige door oma geborduurde vestjes en rokjes aan. Allemaal in een specifiek regionaal motief, dat afhankelijk is van waar de grootmoeders wonen. Kinderen, die zonder traditionele schoentjes dansen, hebben er gewoonweg geen!?! Na afloop stopt Ivan de bus voor een ijszaakje. Het is er zo druk, dat de mensen tot buiten op de stoep in de rij staan. Dat is een goed teken. Ik trakteer en op een bankje wordt gelikt tot alles schoon op is.
Op de camping zijn twee auto’s aangekomen met de vrienden Peter; Mike en Betti met hun gehandicapte zoon Martin; Slavamir met zijn roodharige schoonheid Jaroslava en Zdeno. Zij komen hier een goulashparty houden. Samen eten, vertellen en wat drinken. Ze zijn achteraan in de dertig en spreken een beetje Engels. De tractor en de wagen worden vanbinnen en vanbuiten bewonderd. Geitenkaas, barbecueworst, goulashsoep, wijn en salade staan op de tafel en ik mag aanschuiven. Het wordt reuzengezellig. Morgen moeten ze werken, dus om tien uur vertrekken ze.
Om elf uur gaan Ivan en ik de zigeuners ophalen. We zijn pas om één uur terug.
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
